ISO/IEC 42001 · AI-managementsysteem
ISO 42001 software voor je AI-managementsysteem.
ISO 42001 is de internationale norm voor verantwoord beheer van AI. Met Basenorm richt je je AI-managementsysteem in, houd je het bij en toon je het aan, op dezelfde bibliotheek met maatregelen als je ISO 27001.
Gehost in Nederland. Je data blijft in de EU.De norm in het kort
- Gepubliceerd
- 2023Door ISO en IEC
- Soort
- ManagementsysteemnormCertificeerbaar door een geaccrediteerde instelling
- Opbouw
- Clausule 4 tot en met 10Dezelfde opbouw als ISO 27001
- Annex A
- Maatregelen voor AIGekozen op basis van je scope en risico’s
01 / De eisen
Wat ISO 42001
van je vraagt.
ISO 42001 stelt eisen aan een AI-managementsysteem: beleid, rollen, risico- en impactbeoordeling, en maatregelen over de hele levenscyclus van je AI-systemen. De norm geldt of je AI nu ontwikkelt, aanbiedt of gebruikt.
- Clausule 4Context van de organisatie
Bepaal je rol als ontwikkelaar, aanbieder of gebruiker van AI, en de scope van je AI-systemen.
- Clausule 5Leiderschap
Stel een AI-beleid vast en wijs rollen, verantwoordelijkheden en bevoegdheden toe.
- Clausule 6Planning
Beoordeel AI-risico’s en de impact op mensen, en stel doelstellingen vast.
- Clausule 7Ondersteuning
Regel middelen, competenties, bewustzijn en gedocumenteerde informatie.
- Clausule 8Uitvoering
Voer risicobehandeling en impactbeoordelingen van AI-systemen uit in de dagelijkse praktijk.
- Clausule 9Evaluatie van de prestaties
Monitor en meet, voer interne audits uit en houd directiebeoordelingen.
- Clausule 10Verbetering
Pak afwijkingen aan en blijf verbeteren.
De titels van de clausules volgen de geharmoniseerde opbouw die ISO 27001 ook gebruikt.
02 / Annex A
De AI-maatregelen
in Annex A.
Annex A bevat maatregelen voor AI. Je kiest de maatregelen die passen bij je scope en risico’s, en legt je keuzes vast in een verklaring van toepasselijkheid. Annex B geeft richtlijnen voor de invoering.
- A.2Beleid voor AI
- A.3Interne organisatie
- A.4Middelen voor AI-systemen
- A.5Beoordeling van de impact van AI-systemen
- A.6Levenscyclus van AI-systemen
- A.7Data voor AI-systemen
- A.8Informatie voor belanghebbenden
- A.9Gebruik van AI-systemen
- A.10Relaties met derden en klanten
03 / Naast ISO 27001
ISO 42001 naast ISO 27001.
| Onderwerp | ISO 27001 | ISO 42001 |
|---|---|---|
| Onderwerp | Informatiebeveiliging | Verantwoord ontwikkelen, aanbieden en gebruiken van AI |
| Opbouw | Clausule 4 tot en met 10 | Clausule 4 tot en met 10, dezelfde opbouw |
| Risico | Risico’s voor informatiebeveiliging | AI-risico’s en de impact op personen, groepen en de samenleving |
| Annex A | Maatregelen voor informatiebeveiliging | Maatregelen voor AI |
| Verklaring van toepasselijkheid | Verplicht | Verplicht |
| Certificering | Door een geaccrediteerde certificerende instelling | Door een geaccrediteerde certificerende instelling |
Beide delen de opbouw van clausule 4 tot en met 10. Hergebruik beoordeel je per maatregel, niet als vast percentage.
Waar je meestal op voortbouwt
- Documentbeheer en goedkeuringen
- Interne audit en directiebeoordeling
- Afwijkingen en corrigerende maatregelen
- Competenties en bewustzijn
- Leveranciersbeheer
Wat je toevoegt voor AI
- AI-systemen en hun beoogde gebruik
- AI-risico- en impactbeoordeling
- Datakwaliteit en herkomst
- Menselijk toezicht
- Testen, monitoring en transparantie
04 / De route
Van scope naar certificaat.
- 01
Bepaal scope en rol
Breng de AI-systemen in scope in kaart en of je ze ontwikkelt, aanbiedt of gebruikt.
In BasenormLeg AI-systemen, eigenaren en beoogd gebruik op één plek vast.
- 02
Stel beleid en verantwoordelijkheden vast
Schrijf je AI-beleid en wijs rollen en bevoegdheden toe.
In BasenormHergebruik je ISO 27001-beleidsstructuur en voeg de AI-verantwoordelijkheden toe.
- 03
Beoordeel risico’s en impact
Beoordeel AI-risico’s en de impact op mensen en organisaties.
In BasenormKoppel risico’s en impactbeoordelingen aan maatregelen en eigenaren.
- 04
Kies maatregelen
Kies maatregelen uit Annex A en leg ze vast in je verklaring van toepasselijkheid.
In BasenormZie waar maatregelen die je al hebt voor ISO 27001 ook meetellen.
- 05
Laat zien dat het werkt
Verzamel bewijs, voer een interne audit uit en houd een directiebeoordeling.
In BasenormKoppel bewijs één keer en zie wat er nog openstaat.
- 06
Certificeringsaudit
Een geaccrediteerde certificerende instelling auditeert je AI-managementsysteem en beslist over het certificaat.
In BasenormGeef je auditor toegang tot maatregelen en bewijs met de auditorrol.
05 / De AI Act
VERORDENING (EU) 2024/1689ISO 42001 en
de AI Act.
ISO 42001 is een vrijwillige norm. De AI Act, Verordening (EU) 2024/1689, is wet. Certificering geeft geen vermoeden van conformiteit, maar het managementsysteem helpt je je verplichtingen te organiseren en aan te tonen.
Lees meer over de EU AI ActprEN 18286 verwacht. Streefdatum voor de geharmoniseerde norm voor het kwaliteitsmanagementsysteem.
Hoog-risico AI, bijlage III. Verplichtingen voor de meeste hoog-risicosystemen gaan gelden.
Hoog-risico AI, bijlage I. Verplichtingen voor AI in producten onder sectorwetgeving.
Data volgens Verordening (EU) 2024/1689, zoals gewijzigd door de Digital Omnibus. De datum voor prEN 18286 is een streefdatum van CEN-CENELEC.
06 / In Basenorm
Hoe Basenorm je helpt.
Unified Control Library
Definieer een maatregel één keer en zie of hij telt voor ISO 42001, ISO 27001 of allebei.
02Governance Graph
Verbind AI-systemen, risico’s, maatregelen, bewijs en eigenaren.
03AskNorman
Vraag wat er nog openstaat voor ISO 42001, in Basenorm of via MCP vanuit ChatGPT of Claude. Je controleert zelf de onderbouwing.
07 / De vragen
Vragen over
ISO 42001.
Wat is ISO 42001?
ISO/IEC 42001 is de internationale norm voor een AI-managementsysteem, gepubliceerd in 2023. De norm stelt eisen aan beleid, rollen, AI-risico- en impactbeoordeling en maatregelen over de levenscyclus van AI. Een geaccrediteerde certificerende instelling kan de norm certificeren.
Voor wie is ISO 42001?
Voor organisaties die AI-systemen ontwikkelen, aanbieden of gebruiken, ongeacht hun omvang of sector. Je rol bepaalt welke eisen en maatregelen voor jou gelden.
Is ISO 42001 verplicht?
Nee. ISO 42001 is een vrijwillige norm. Klanten, partners of aanbestedingen kunnen erom vragen, en de norm geeft je structuur om je verplichtingen onder wetten als de AI Act te organiseren.
Moeten we eerst ISO 27001 hebben?
Nee. Je kunt ISO 42001 los invoeren. Heb je al ISO 27001, dan bouw je voort op dezelfde opbouw en hergebruik je processen zoals documentbeheer en interne audit.
Kunnen we ISO 42001 en ISO 27001 combineren?
Ja. Beide volgen dezelfde opbouw, dus je kunt ze als één geïntegreerd managementsysteem inrichten. Of de audits gecombineerd worden, spreek je af met je certificerende instelling.
Maakt ISO 42001-certificering ons AI Act-compliant?
Nee. ISO 42001 is geen geharmoniseerde norm onder de AI Act, dus certificering alleen geeft geen vermoeden van conformiteit. Wel krijg je het managementsysteem om je verplichtingen te organiseren en aan te tonen.
Certificeert Basenorm onze organisatie?
Nee. Basenorm ondersteunt het inrichten, bijhouden en aantonen van je AI-managementsysteem. Een onafhankelijke, geaccrediteerde certificerende instelling voert de audit uit en beslist over het certificaat.
Plan een demo
Begin ISO 42001 met wat je al hebt.
In een demo bekijken we je AI-systemen, je huidige inrichting en je volgende stap.
- Welke AI-systemen en rollen in scope zijn.
- Wat je uit ISO 27001 kunt hergebruiken.
- Hoe je maatregelen en bewijs voor beide normen beheert.
Gehost in Nederland. Je data blijft in de EU.