Een managementsysteem is een vastlegging van besluiten
ISO 27001 en ISO 42001 vragen niet of een configuratie klopt. Ze vragen of een organisatie haar risico’s kent, heeft besloten hoe ze die behandelt, kan laten zien wie dat besloot en op basis waarvan, en verbetert als er iets misgaat. Clausule 5 van beide normen legt die verantwoordelijkheid bij de directie. NIS2 gaat verder: volgens artikel 20 keuren de bestuursorganen van essentiële en belangrijke entiteiten de risicobeheersmaatregelen goed, houden ze toezicht op de uitvoering en kunnen ze aansprakelijk worden gesteld.
Een auditor zoekt daarom naar oordelen. Wie heeft dit risico geaccepteerd? Waarom is deze Annex A-maatregel niet van toepassing? Wie besloot dat dit incident niet significant was? Een status die een tool zelf heeft gezet, beantwoordt geen van die vragen.
De ironie van een autonome compliance-agent
Er speelt nog iets. Een AI-systeem dat zelfstandig maatregelen beoordeelt en je compliancestatus aanpast, is zelf een AI-systeem dat je moet besturen. Onder ISO 42001 zou je het moeten inventariseren, de impact beoordelen, menselijk toezicht inrichten en de prestaties volgen. De tool die werk zou wegnemen, voegt een nieuw onderdeel toe aan je AI-managementsysteem, en een nieuwe vraag voor je auditor: hoe weet je dat de agent gelijk had?
Waar AI wel echt helpt
Dat betekent niet dat AI geen plek heeft in compliancewerk. Veel van dat werk is lezen, schrijven en zoeken, en daar zijn taalmodellen juist goed in. Ze kunnen in gewone taal uitleggen wat een eis uit NIS2 of ISO 42001 vraagt. Ze kunnen een procedure opstellen die je team daarna aanpast. Ze kunnen in honderden maatregelen zoeken naar de maatregelen zonder eigenaar, of naar bewijs dat verouderd is. Ze kunnen een antwoord op een klantvragenlijst voorbereiden vanuit de maatregelen die je al hebt.
In al die gevallen is de uitkomst een voorstel. Een mens beoordeelt het, past het aan en neemt er verantwoordelijkheid voor. Dat is geen beperking van de techniek, maar het ontwerp dat je managementsysteem verdedigbaar houdt.
Wat je vraagt voordat AI aan je managementsysteem mag komen
Vraag welke modellen worden gebruikt en waar ze je data verwerken. Vraag of je data wordt gebruikt om ze te trainen. Vraag of de AI meer kan zien dan de gebruiker die de vraag stelt, want een assistent die om je toegangsrechten heen werkt, maakt je toegangsbeheer ongedaan. Vraag of je je eigen assistent kunt koppelen of je eigen API-sleutel kunt gebruiken. En vraag of achteraf zichtbaar blijft welke tekst gegenereerd is en wie die heeft goedgekeurd.
Hoe AskNorman werkt
AskNorman is de assistent in Basenorm. Norman legt eisen uit, stelt documenten op en doorzoekt je maatregelen, risico’s en bewijs, in Basenorm of via MCP vanuit een ondersteunde AI-assistent zoals ChatGPT of Claude, binnen de rechten van de gebruiker. Je gebruikt modellen die Basenorm beheert of je eigen API-sleutel. AskNorman ondersteunt; je complianceverantwoordelijke of CISO beoordeelt en beslist.